Με βάση την επιστημονική δήλωση της AHA του 2026 και τις μελέτες DECAF και CRAVE.
Πόσος καφές είναι ασφαλής για την καρδιά; Η επιστημονική δήλωση της American Heart Association (AHA) του 2026 προσφέρει μια πιο τεκμηριωμένη εικόνα: η μέτρια κατανάλωση καφέ είναι γενικά συμβατή με έναν υγιεινό τρόπο ζωής για τους περισσότερους ενήλικες. Χρειάζεται, όμως, προσοχή στην ποσότητα καφεΐνης, στον τρόπο παρασκευής και στην προσωπική μας αντίδραση. [1]
Το βασικό μήνυμα: ο καφές δεν είναι θεραπεία. Αν τον απολαμβάνετε και τον ανέχεστε καλά, συνήθως δεν χρειάζεται να τον διακόψετε μόνο για λόγους καρδιαγγειακής πρόληψης. Αν δεν πίνετε καφέ, τα δεδομένα δεν αποτελούν λόγο να ξεκινήσετε. [1,5]
Τι δείχνουν τα νεότερα δεδομένα για τον καφέ και την καρδιά;
Πολλές μελέτες συνδέουν τη μέτρια κατανάλωση καφέ με χαμηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Οι περισσότερες, όμως, είναι παρατηρητικές: καταγράφουν μια συσχέτιση, χωρίς να αποδεικνύουν ότι ο καφές προκαλεί από μόνος του το όφελος. Η AHA συνοψίζει τα διαθέσιμα στοιχεία σε επιστημονική δήλωση· δεν συστήνει να χρησιμοποιείται ο καφές ως μέσο θεραπείας ή πρόληψης. [1]
Επίσης, ο καφές περιέχει πολλές ουσίες πέρα από την καφεΐνη. Γι’ αυτό, τα ευρήματα για τον καφέ δεν μεταφέρονται αυτόματα σε χάπια καφεΐνης, σκόνες ή ενεργειακά ποτά. [1,5]
Πόση καφεΐνη θεωρείται γενικά ασφαλής;
Για τους περισσότερους υγιείς ενήλικες, πρόσληψη έως 400 mg καφεΐνης την ημέρα από όλες τις πηγές θεωρείται γενικά ασφαλής. Αυτό είναι επίπεδο που αφορά την ασφάλεια του γενικού πληθυσμού, όχι στόχος κατανάλωσης ούτε εγγύηση ατομικής ανοχής. Η EFSA διακρίνει επίσης τη συνολική ημερήσια πρόσληψη από την εφάπαξ δόση, για την οποία αναφέρει έως 200 mg στους υγιείς ενήλικες. [1,4]
Ο αριθμός των «καφέδων» δεν αρκεί: το μέγεθος, οι δόσεις espresso, το χαρμάνι και η παρασκευή αλλάζουν σημαντικά την περιεκτικότητα. Στο ημερήσιο σύνολο προσμετρούνται και το τσάι, τα αναψυκτικά με καφεΐνη, τα ενεργειακά ποτά και ορισμένα συμπληρώματα. [1,4]
Στην εγκυμοσύνη και στον θηλασμό, η EFSA αναφέρει έως 200 mg την ημέρα από όλες τις πηγές. Σε άτομα με καρδιοπάθεια, αρρύθμιστη υπέρταση, αϋπνία ή έντονη ευαισθησία, μπορεί να χρειάζεται χαμηλότερη πρόσληψη. [4,5]
Καφές και αρτηριακή πίεση
Η καφεΐνη μπορεί να αυξήσει παροδικά την αρτηριακή πίεση, ιδιαίτερα σε ανθρώπους που δεν την καταναλώνουν συστηματικά. Η μακροχρόνια κατανάλωση δεν έχει την ίδια επίδραση σε όλους, καθώς παίζουν ρόλο η συνήθεια και η ατομική ευαισθησία. [1,5]
Αν η πίεση είναι αρρύθμιστη ή εμφανίζεται επανειλημμένα άνοδος μετά τον καφέ, αξίζει να συζητηθούν η ποσότητα και το είδος του με τον καρδιολόγο. Η καταγραφή της ώρας κατανάλωσης, των μετρήσεων και των συμπτωμάτων βοηθά στην αξιολόγηση.
Ελληνικός καφές, φίλτρο και LDL χοληστερόλη
Ο τρόπος παρασκευής έχει σημασία για τη χοληστερόλη. Ο μη φιλτραρισμένος καφές περιέχει διτερπένια, κυρίως cafestol, που μπορούν να αυξήσουν την LDL. Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται ο ελληνικός/τουρκικός καφές, ο French press και ο βραστός καφές. Cafestol περιέχει και ο espresso, σε ποσότητα που εξαρτάται από την παρασκευή και τη μερίδα. [1,5]
Το χάρτινο φίλτρο συγκρατεί μεγάλο μέρος αυτών των ουσιών. Ο στιγμιαίος καφές έχει επίσης πολύ χαμηλή περιεκτικότητα σε διτερπένια. Για ανθρώπους με αυξημένη LDL-C ή ApoB, η επιλογή καφέ με χάρτινο φίλτρο μπορεί να είναι μια χρήσιμη καθημερινή προσαρμογή. Ένα μικρό φλιτζάνι ελληνικού καφέ δεν συνεπάγεται αυτόματα απαγόρευση· μετρούν η συνολική κατανάλωση και το καρδιαγγειακό προφίλ. [1,5]
Καφές και αρρυθμίες: τι ισχύει στην κολπική μαρμαρυγή;
Η κολπική μαρμαρυγή δεν αποτελεί από μόνη της λόγο για καθολική διακοπή του καφέ. Η μελέτη DECAF εξέτασε 200 ενήλικες με επίμονη κολπική μαρμαρυγή ή κολπικό πτερυγισμό με ιστορικό μαρμαρυγής, μετά από επιτυχή ηλεκτρική ανάταξη. Οι συμμετέχοντες ήταν τωρινοί ή προηγούμενοι καταναλωτές καφέ. [2]
Στους έξι μήνες, υποτροπή μαρμαρυγής ή πτερυγισμού καταγράφηκε στο 47% της ομάδας που συνέχισε καφέ με καφεΐνη, έναντι 64% της ομάδας αποχής. Η κατανάλωση στην πρώτη ομάδα ήταν κατά μέσο όρο περίπου ένα φλιτζάνι ημερησίως. [2]
Το αποτέλεσμα αφορά αυτόν τον συγκεκριμένο πληθυσμό και δεν καθιστά τον καφέ θεραπεία της αρρυθμίας. Αν κάποιος αναγνωρίζει σταθερά συμπτώματα μετά την καφεΐνη, η προσωπική του αντίδραση πρέπει να λαμβάνεται υπόψη. [2]
Κοιλιακές έκτακτες συστολές και ύπνος
Στη μελέτη CRAVE, σε 100 κατά βάση υγιείς ενήλικες, οι ημέρες κατανάλωσης καφέ συνδέθηκαν με περισσότερες κοιλιακές έκτακτες συστολές και λιγότερο ύπνο. Δεν παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση των κολπικών έκτακτων συστολών. [3]
Αν εμφανίζονται ενοχλητικοί παλμοί ή αϋπνία, μια δοκιμαστική μείωση της καφεΐνης και επανεκτίμηση με τον γιατρό είναι εύλογη. Νέα ή επίμονα συμπτώματα χρειάζονται αξιολόγηση και δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα στον καφέ.
Στεφανιαία νόσος, καρδιακή ανεπάρκεια και διαβήτης
Η μέτρια κατανάλωση καφέ έχει συσχετιστεί με χαμηλότερο κίνδυνο στεφανιαίας νόσου, εγκεφαλικού και διαβήτη τύπου 2. Για την καρδιακή ανεπάρκεια, τα δεδομένα είναι περισσότερο ευνοϊκά στις χαμηλές έως μέτριες ποσότητες και δεν δικαιολογούν υπερκατανάλωση. Πρόκειται κυρίως για παρατηρητικά ευρήματα και δεν αντικαθιστούν την άσκηση, τη διατροφή, τη διακοπή καπνίσματος ή τη ρύθμιση της πίεσης και της χοληστερόλης. [1,5]
Ενεργειακά ποτά και θερμιδικές προσθήκες
Τα ενεργειακά ποτά διαφέρουν από τον συνηθισμένο καφέ. Μπορούν να προσφέρουν υψηλές δόσεις καφεΐνης γρήγορα, μαζί με άλλα συστατικά. Η AHA επισημαίνει ανησυχίες για αρρυθμίες και τονίζει ότι τα ευρήματα για τον καφέ δεν πρέπει να γενικεύονται σε αυτά τα προϊόντα. [1]
Ακόμη και στον καφέ, η πολλή ζάχαρη, τα σιρόπια και οι πλούσιες θερμιδικές προσθήκες μεταβάλλουν τη διατροφική αξία του ροφήματος. Το μέγεθος και οι προσθήκες έχουν σημασία, ειδικά όταν επιδιώκεται καλύτερος έλεγχος βάρους ή γλυκόζης. [1,5]
Επτά πρακτικές συμβουλές
- Υπολογίστε τη συνολική καφεΐνη της ημέρας, από όλες τις πηγές.
- Προσέξτε το μέγεθος του ροφήματος και τις επιπλέον δόσεις espresso.
- Αν έχετε υψηλή LDL-C ή ApoB, συζητήστε την επιλογή καφέ με χάρτινο φίλτρο.
- Περιορίστε τη ζάχαρη, τα σιρόπια και τις θερμιδικές προσθήκες.
- Προσαρμόστε την ώρα κατανάλωσης αν επηρεάζεται ο ύπνος σας.
- Αν εμφανίζονται παλμοί, τρόμος ή επανειλημμένη άνοδος πίεσης, μειώστε την πρόσληψη και συζητήστε τα συμπτώματα με τον γιατρό.
- Αν δεν πίνετε καφέ, δεν χρειάζεται να ξεκινήσετε για να προστατεύσετε την καρδιά σας.
Η κατάλληλη ποσότητα καφέ είναι προσωπική υπόθεση. Στην καρδιολογική αξιολόγηση έχει αξία να συζητάμε τι πίνετε, πόσο, πότε και πώς σας επηρεάζει. Έτσι, η σύσταση προσαρμόζεται στη δική σας πίεση, στα λιπίδια, στον ύπνο και στα συμπτώματα.
Συχνές ερωτήσεις
Πόσους καφέδες μπορώ να πίνω την ημέρα;
Δεν υπάρχει ένας αριθμός κατάλληλος για όλους. Για τους περισσότερους υγιείς ενήλικες, έως 400 mg καφεΐνης ημερησίως από όλες τις πηγές θεωρούνται γενικά ασφαλή. Η περιεκτικότητα ανά ρόφημα και η ατομική ανοχή διαφέρουν. [1,4]
Μπορώ να πίνω καφέ αν έχω κολπική μαρμαρυγή;
Συχνά ναι, εφόσον τον ανέχεστε καλά. Δεν απαιτείται αυτόματη διακοπή σε όλους. Τα ευρήματα της DECAF αφορούν καταναλωτές καφέ μετά από ανάταξη και δεν αποτελούν σύσταση να αρχίσει κάποιος καφέ ως θεραπεία. [2]
Ο ελληνικός καφές ανεβάζει τη χοληστερόλη;
Ως μη φιλτραρισμένος καφές περιέχει cafestol, που μπορεί να αυξήσει την LDL όταν η κατανάλωση είναι συστηματική και αρκετή. Για υψηλή LDL-C ή ApoB, ο καφές με χάρτινο φίλτρο αξίζει να συζητηθεί ως καθημερινή επιλογή. [1,5]
Ο ντεκαφεϊνέ είναι καλύτερη επιλογή;
Μπορεί να βοηθήσει όταν η καφεΐνη προκαλεί αϋπνία ή ενοχλήματα, αν και δεν είναι πάντα εντελώς χωρίς καφεΐνη. Για τη χοληστερόλη εξακολουθεί να έχει σημασία ο τρόπος παρασκευής, επειδή το cafestol υπάρχει και στον ντεκαφεϊνέ. [1,5]
Τα ενεργειακά ποτά είναι το ίδιο με τον καφέ;
Όχι. Η δόση, η ταχύτητα πρόσληψης και τα πρόσθετα συστατικά διαφέρουν. Δεν μπορούμε να θεωρούμε ότι έχουν την ίδια επίδραση ή την ίδια ασφάλεια με τη μέτρια κατανάλωση καφέ. [1]
Βιβλιογραφία
5. van Dam RM, Hu FB, Willett WC. Coffee, Caffeine, and Health. N Engl J Med. 2020;383(4):369–378.
Επίσημη ενημέρωση της AHA: σύνοψη επιστημονικής δήλωσης · ενημερωτικό δελτίο
Ιατρική σημείωση: Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική αξιολόγηση ή τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού.
