Τα γλυκαντικά χρησιμοποιούνται συχνά για να μειώσουμε τη ζάχαρη, όμως η επίδρασή τους στην καρδιά δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως.

Ορισμένες μελέτες δημιουργούν ανησυχία, χωρίς να αποδεικνύουν ότι κάθε γλυκαντικό ή κάθε περιστασιακή χρήση προκαλεί καρδιοπάθεια.

Ποια γλυκαντικά συζητάμε

Ο όρος «γλυκαντικά» καλύπτει ουσίες με διαφορετική χημική δομή και μεταβολισμό. Η ασπαρτάμη, η σουκραλόζη και η ακεσουλφάμη Κ είναι γλυκαντικά υψηλής έντασης, που χρησιμοποιούνται σε μικρές ποσότητες. Οι γλυκοζίτες στεβιόλης, γνωστοί ως στέβια, ανήκουν επίσης στα γλυκαντικά υψηλής έντασης, με φυτική προέλευση. Η ερυθριτόλη και η ξυλιτόλη ανήκουν στις πολυόλες, μια διαφορετική κατηγορία υποκατάστατων ζάχαρης. [1,2]

Η διάκριση έχει σημασία: ένα εύρημα για την ερυθριτόλη δεν μεταφέρεται αυτόματα στη στέβια ή στην ασπαρτάμη. Επίσης, ένα προϊόν μπορεί να περιέχει συνδυασμό γλυκαντικών, οπότε χρειάζεται έλεγχος ολόκληρης της λίστας συστατικών.

Τι δείχνουν οι μελέτες για την καρδιά

Οι μεγάλες μελέτες παρακολούθησης

Στη γαλλική μελέτη NutriNet Santé, με περισσότερους από 100.000 συμμετέχοντες, η πρόσληψη τεχνητών γλυκαντικών συσχετίστηκε με υψηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Η μελέτη κατέγραψε διατροφικές συνήθειες και μελλοντικά συμβάματα· δεν ανέθεσε τυχαία στους συμμετέχοντες να καταναλώνουν κάποιο γλυκαντικό. [3]

Αυτό περιορίζει τα συμπεράσματα για την αιτία. Για παράδειγμα, άνθρωποι με παχυσαρκία ή διαβήτη μπορεί να επιλέγουν συχνότερα προϊόντα χωρίς ζάχαρη, έχοντας ήδη μεγαλύτερο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Οι στατιστικές προσαρμογές μειώνουν αυτή την αβεβαιότητα, αλλά δεν την εξαλείφουν.

Ερυθριτόλη και ξυλιτόλη

Μελέτη στο Nature Medicine το 2023 συνέδεσε υψηλότερα επίπεδα ερυθριτόλης στο αίμα με περισσότερα σοβαρά καρδιαγγειακά συμβάματα σε πληθυσμούς που υποβάλλονταν σε καρδιολογικό έλεγχο. Εργαστηριακά πειράματα ανέδειξαν πιθανή επίδραση στα αιμοπετάλια, τα κύτταρα που συμμετέχουν στον σχηματισμό θρόμβων. [4]

Το 2024, μικρή μελέτη σε 20 υγιείς εθελοντές έδειξε αυξημένη αντιδραστικότητα των αιμοπεταλίων μετά από εφάπαξ λήψη 30 γραμμαρίων ερυθριτόλης, σε σύγκριση με ομάδα που έλαβε γλυκόζη. Εξέτασε έναν πιθανό μηχανισμό και όχι εμφράγματα ή εγκεφαλικά. Συνεπώς, δεν υπολογίζει τον κίνδυνο από μια μικρή καθημερινή ποσότητα. [5]

Παρόμοιες ενδείξεις έχουν δημοσιευθεί για την ξυλιτόλη. Νεότερα αποτελέσματα από δύο πληθυσμιακές μελέτες, που παρουσιάστηκαν στο ESC Congress 2026, ενίσχυσαν τη συσχέτιση υψηλών επιπέδων ξυλιτόλης στο αίμα με καρδιαγγειακά συμβάματα. Πρόκειται για δεδομένα παρατήρησης που ανακοινώθηκαν σε συνέδριο και όχι για απόδειξη αιτιότητας ή νέα κατευθυντήρια οδηγία. [6,7]

Υπάρχει ακόμη μια ουσιαστική δυσκολία: ο οργανισμός παράγει και ο ίδιος ερυθριτόλη και ξυλιτόλη. Έτσι, τα επίπεδα στο αίμα δεν αποτυπώνουν αποκλειστικά την κατανάλωση από τρόφιμα. Η EFSA, στην επαναξιολόγηση της ερυθριτόλης το 2023, επισήμανε ότι τα διαθέσιμα δεδομένα δεν τεκμηρίωναν αιτιώδη σχέση της διατροφικής πρόσληψης με καρδιαγγειακή νόσο. [4,6,8]

Βοηθούν τελικά στην απώλεια βάρους

Η απάντηση εξαρτάται και από το τι αντικαθιστούν. Όταν ένα γλυκαντικό αντικαθιστά ζάχαρη, μπορεί να μειώσει τη θερμιδική πρόσληψη, εφόσον οι θερμίδες δεν αναπληρώνονται από άλλα τρόφιμα. Δεν προκύπτει το ίδιο όφελος όταν απλώς προστίθεται σε μια διατροφή που παραμένει πλούσια σε θερμίδες.

Στην τυχαιοποιημένη μελέτη SWEET, που δημοσιεύθηκε το 2025, ενήλικες με υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία ακολούθησαν αρχικά πρόγραμμα απώλειας βάρους. Στη συνέχεια, η ομάδα που χρησιμοποίησε προϊόντα με γλυκαντικά και ενισχυτικά γλυκύτητας αντί προϊόντων με ζάχαρη διατήρησε κατά μέσο όρο 1,6 κιλά μεγαλύτερη απώλεια βάρους στο έτος. Δεν διαπιστώθηκαν σημαντικές διαφορές στους καρδιομεταβολικούς δείκτες. [9]

Το εύρημα δείχνει ότι ο ισχυρισμός «τα γλυκαντικά πάντα παχαίνουν» είναι υπερβολικός. Η μελέτη, όμως, δεν σχεδιάστηκε για να απαντήσει αν συγκεκριμένα γλυκαντικά αυξάνουν ή μειώνουν εμφράγματα και εγκεφαλικά σε βάθος πολλών ετών.

Τι συνιστά ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας

Το 2023 ο ΠΟΥ διατύπωσε υπό όρους σύσταση να μη χρησιμοποιούνται τα μη σακχαρούχα γλυκαντικά ως μέσο μακροχρόνιου ελέγχου βάρους ή πρόληψης χρόνιων νοσημάτων. Η σύσταση στηρίχθηκε στην τότε διαθέσιμη τεκμηρίωση και στην αβεβαιότητα των μακροχρόνιων αποτελεσμάτων. Δεν αποτελεί τοξικολογική απαγόρευση των εγκεκριμένων ουσιών. [10]

Η συγκεκριμένη σύσταση δεν καλύπτει τις πολυόλες, όπως ερυθριτόλη και ξυλιτόλη, και δεν εφαρμόζεται σε άτομα με ήδη διαγνωσμένο διαβήτη, των οποίων η αντιμετώπιση ήταν εκτός του πεδίου της οδηγίας. Αυτό δεν ισοδυναμεί με βεβαίωση απόλυτης ασφάλειας για αυτές τις ομάδες.

Πρακτικές επιλογές στην καθημερινή διατροφή

Με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα, μια συνετή προσέγγιση είναι να μειώνουμε σταδιακά την ανάγκη για πολύ γλυκιά γεύση και να βελτιώνουμε συνολικά τη διατροφή μας. Αυτό μπορεί να γίνει με απλές αλλαγές: [10,11]

  • Προτιμάμε νερό και ροφήματα χωρίς ζάχαρη ή γλυκαντικά ως καθημερινή επιλογή.
  • Μειώνουμε σταδιακά τη ζάχαρη ή το γλυκαντικό στον καφέ και στο τσάι.
  • Επιλέγουμε συχνότερα ολόκληρα φρούτα και απλό γιαούρτι, αντί για γλυκά ή έντονα γλυκασμένα προϊόντα.
  • Διαβάζουμε τα συστατικά και τη συνολική διατροφική αξία. Η ένδειξη «χωρίς ζάχαρη» δεν περιγράφει από μόνη της τις θερμίδες, τα κορεσμένα λιπαρά ή την ποιότητα ενός τροφίμου.
  • Αν καταναλώνουμε μεγάλες ποσότητες ερυθριτόλης ή ξυλιτόλης, συζητάμε τον περιορισμό και τις εναλλακτικές με τον θεράποντα, ιδίως όταν υπάρχει αυξημένος καρδιαγγειακός κίνδυνος.

Για έναν άνθρωπο που πίνει συστηματικά αναψυκτικά με ζάχαρη, η αντικατάστασή τους με εκδοχή χωρίς ζάχαρη μπορεί να λειτουργήσει ως μεταβατικό βήμα περιορισμού της ζάχαρης. Η πιο σταθερή καθημερινή επιλογή παραμένει ένα μη γλυκασμένο ρόφημα. Σε άτομα με διαβήτη, η επιλογή εντάσσεται στο εξατομικευμένο διατροφικό πλάνο.

Συχνές ερωτήσεις

Χρειάζεται να σταματήσω το ένα γλυκαντικό στον καφέ μου

Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν επιτρέπουν να θεωρήσουμε ότι μια περιστασιακή μικρή χρήση προκαλεί καρδιοπάθεια. Χρειάζεται να γνωρίζουμε την ουσία, τη συνολική ποσότητα και τη συχνότητα. Η σταδιακή μείωση της γλυκιάς γεύσης είναι ένας πρακτικός στόχος.

Η στέβια έχει τους ίδιους κινδύνους με την ερυθριτόλη

Είναι διαφορετικές ουσίες και δεν μπορούμε να μεταφέρουμε αυτόματα τα ευρήματα από τη μία στην άλλη. Ελέγχουμε πάντως τη σύνθεση του προϊόντος, επειδή μπορεί να περιέχει μείγμα γλυκαντικών. Η φυτική προέλευση από μόνη της δεν αποδεικνύει καρδιαγγειακό όφελος.

Είναι καλύτερα να επιστρέψω στη ζάχαρη ή στο μέλι

Η αύξηση της ζάχαρης δεν αποτελεί λύση στην αβεβαιότητα για τα γλυκαντικά. Το μέλι και τα σιρόπια παρέχουν επίσης ελεύθερα σάκχαρα. Προτιμάμε μικρότερη συνολική κατανάλωση γλυκών τροφίμων και ροφημάτων. [11]

Ένα αναψυκτικό zero προστατεύει την καρδιά

Η απουσία ζάχαρης δεν αποδεικνύει καρδιοπροστατευτική δράση. Ένα τέτοιο προϊόν μπορεί να μειώνει την πρόσληψη ζάχαρης όταν αντικαθιστά αναψυκτικό με ζάχαρη, αλλά δεν υποκαθιστά ένα συνολικά υγιεινό διατροφικό πρότυπο.

Ποια ποσότητα είναι ασφαλής για την καρδιά

Δεν έχει καθοριστεί ένα ενιαίο όριο που να εγγυάται καρδιαγγειακή ασφάλεια για όλα τα γλυκαντικά. Οι αρμόδιες αρχές αξιολογούν κάθε ουσία χωριστά. Οι επιτρεπόμενες προσλήψεις δεν αποτελούν σύσταση να καταναλώνουμε καθημερινά τη μέγιστη ποσότητα. [2,8]

Τι να κρατήσετε

  • Υπάρχουν ενδείξεις που χρειάζονται περαιτέρω έρευνα, ιδιαίτερα για ερυθριτόλη και ξυλιτόλη.
  • Η συσχέτιση με καρδιαγγειακά συμβάματα δεν αποδεικνύει ότι η κατανάλωση γλυκαντικών ήταν η αιτία.
  • Η αντικατάσταση ζάχαρης μπορεί να βοηθά ορισμένους ανθρώπους στον έλεγχο βάρους, χωρίς να έχει αποδειχθεί μακροχρόνια καρδιαγγειακή προστασία.
  • Ο πρακτικός στόχος είναι λιγότερη συνολική γλυκύτητα και καλύτερη ποιότητα διατροφής, με εξατομίκευση όταν υπάρχει διαβήτης ή καρδιαγγειακή νόσος.
Πηγές και βιβλιογραφία
Οι αριθμοί στο άρθρο αντιστοιχούν στις παρακάτω αναφορές. Οι σύνδεσμοι οδηγούν στις επιστημονικές δημοσιεύσεις και στους αρμόδιους οργανισμούς.

[1] Gomez Delgado F et al. Artificial sweeteners and cardiovascular risk. Current Opinion in Cardiology. 2023;38:344–351. DOI 10.1097/HCO.0000000000001048.

[2] German Federal Institute for Risk Assessment BfR. Sweet without sugar What do we know about sweeteners. Επίσημη ενημέρωση για κατηγορίες γλυκαντικών και αξιολόγηση ασφάλειας.

[3] Debras C et al. Artificial sweeteners and risk of cardiovascular diseases results from the prospective NutriNet Santé cohort. BMJ. 2022;378:e071204. DOI 10.1136/bmj-2022-071204.

[4] Witkowski M et al. The artificial sweetener erythritol and cardiovascular event risk. Nature Medicine. 2023;29:710–718. DOI 10.1038/s41591-023-02223-9.

[5] Witkowski M et al. Ingestion of the Non Nutritive Sweetener Erythritol … Brief Report. Arteriosclerosis Thrombosis and Vascular Biology. 2024;44:2136–2141. DOI 10.1161/ATVBAHA.124.321019.

[6] Witkowski M et al. Xylitol is prothrombotic and associated with cardiovascular risk. European Heart Journal. 2024;45:2439–2452. DOI 10.1093/eurheartj/ehae244.

[7] European Society of Cardiology. Xylitol may increase the risk of cardiovascular events. 26 Αυγούστου 2026. Ανακοίνωση ESC Congress 2026 για τις μελέτες CLSA και EPIC Norfolk· συνεδριακά δεδομένα παρατήρησης.

[8] European Food Safety Authority. Re evaluation of erythritol E 968 as a food additive. 20 Δεκεμβρίου 2023. Επίσημη σύνοψη επαναξιολόγησης.

[9] Pang MD et al. Effect of sweeteners and sweetness enhancers on weight management … the SWEET study. Nature Metabolism. 2025;7:2083–2098. DOI 10.1038/s42255-025-01381-z.

[10] World Health Organization. Use of non sugar sweeteners WHO guideline. 2023. Βλ επίσης την επίσημη ανακοίνωση της 15ης Μαΐου 2023 για το πεδίο και τους περιορισμούς της σύστασης.

[11] World Health Organization. Healthy diet. Ενημέρωση 26 Ιανουαρίου 2026.

Βιβλιογραφική αναφορά:

Βασίστηκε σε δημοσίευση του Medscape Medical News και στις πρωτότυπες επιστημονικές μελέτες που αναφέρονται σε αυτή. Εμπλουτίστηκε με νεότερη τεκμηρίωση και αποτελεί αυτοτελές ενημερωτικό κείμενο.

Αφετηρία του θέματος: Javier Cotelo MD. Artificial Sweeteners Increase Cardiovascular Risk. Medscape Medical News, 22 Αυγούστου 2023. Αρχικό άρθρο Medscape

Ιατρική σημείωση: Το άρθρο παρέχει γενική επιστημονική ενημέρωση και δεν υποκαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική αξιολόγηση ή διατροφική συμβουλή.